Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie. Wzrost czaszki człowieka trwa nie tylko podczas życia płodowego, ale także przez 6 następnych lat. Możliwości wzrostu szybko jednak maleją, szczególnie po skostnieniu łączno-tkankowych ciemiączek.
Powierzchnia wewnętrzna podstawy czaszki (basis cranii interna) dzieli się na trzy parzyste doły:
U człowieka i naczelnych czaszka składa się z:
- mózgoczaszki (łac. neurocranium, cranium), ktora styka się jakąkolwiek powierzchnią z mózgowiem. Ma kształt puszki, w której rozróżnia się część górną – sklepienie czaszki – (łac. calvaria), część dolną – podstawę czaszki – (łac. basis crani) oraz 4 ściany: przednią, tylną i 2 boczne.
- twarzoczaszki (trzewioczaszki) (łac. viscerocranium)
Spis treści
- 1 Mózgoczaszka (Neurocranium)
- 2 Twarzoczaszka (dawniej: trzewioczaszka) (Splanchnocranium)
- 3 Ważniejsze otwory i szczeliny w podstawie czaszki
- 4 Zobacz też
Mózgoczaszka (Neurocranium)
Stanowi przede wszystkim ochronę mózgowia, składa się z:
- kości czołowej (os frontale)
- kości skroniowych (ossa temporalis)
- kości ciemieniowych (ossa parietalis)
- kości potylicznej (os occipitale)
- kości klinowej (os sphenoidale)
- kości sitowej (os ethmoidale)
Poszczególne kości mózgoczaszki połączone są szwami, które stanowią stałe i nieruchome połączenie.
Twarzoczaszka (dawniej: trzewioczaszka) (Splanchnocranium)
Chroni narządy zmysłów: wzroku, węchu i smaku, otacza początkowe odcinki dróg oddechowych i pokarmowych, składa się z:
- kości nosowych (os nasale)
- kości łzowej (os lacrimale)
- małżowiny nosowej dolnej (concha nasalis inferior)
- lemiesza (vomer)
- szczęki (maxilla)
- żuchwy (mandibula)
- kości podniebiennej (os palatinum)
- kości jarzmowych (ossa zygomaticus)
- kości gnykowej (os hyoideum)
Ruchomymi elementami twarzoczaszki człowieka jest żuchwa, w której umieszczone są zęby oraz kość gnykowa nie mająca połączenia z innymi kośćmi czaszki.
Ważniejsze otwory i szczeliny w podstawie czaszki
Otwór, szczelina Położenie Zawartość blaszka sitowa kość sitowa nn. węchowe (I) kanał wzrokowy skrzydło mniejsze kości klinowej n. wzrokowy (II), t. oczna szczelina oczodołowa górna pomiędzy skrzydłem większym i mniejszym kości klinowej nn. okoruchowy (III), bloczkowy (IV), odwodzący (VI), oczny (V-1) otwór okrągły skrzydło większe kości klinowej n. szczękowy (V-2) otwór owalny skrzydło większe kości klinowej n. żuchwowy, splot żylny otworu owalnego otwór poszarpany pomiędzy kością klinową a częścią skalistą kości skroniowej drobne naczynia żylne (wypusty) i tętnicze opony twardej kanał tętnicy szyjnej część skalista kości skroniowej t. szyjna wewnętrzna otwór słuchowy wewnętrzny część skalista kości skroniowej nn. twarzowy (VII), przedsionkowo- ślimakowy (VIII), t. błędnika otwór szyjny pomiędzy kością potyliczną a częścią skalistą kości skroniowej nn. językowo-gardłowy (IX), błędny (X), dodatkowy (XI), ż. szyjna wewnętrzna kanał nerwu podjęzykowego kość potyliczna n. podjęzykowy (XII) otwór wielki kość potyliczna rdzeń kręgowy, n. dodatkowy (XI), tt. kręgoweZobacz też
- szkielet
- dymorfizm płciowy w budowie czaszki u ludzi
Przeczytaj !