Kręgowce

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z .
Należy w nim poprawić/wykonać działania: i .
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. Kręgowce Okres istnienia: 450–0 milionów lat temu PreЄ Є O S D C P T J K Pg N
szkielet drapieżnego ssaka Systematyka Domena eukarioty Królestwo zwierzęta Nadtyp wtórouste Typ strunowce Podtyp kręgowce Nazwa systematyczna Vertebrata[1] Cuvier, 1812 Systematyka w Wikispecies Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – silnie zróżnicowany morfologicznie podtyp zwierząt zaliczanych do strunowców, których wyróżniającą cechą jest posiadanie kręgów lub kręgosłupa. Zazwyczaj synonimizuje się je z czaszkowcami (Craniota).

Dotychczas opisano około 58000 gatunków kręgowców[2], co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Kręgowce są największym podtypem strunowców. Zalicza się tu m. in.: bezżuchwowce, ryby kostnoszkieletowe, rekiny, płazy, gady, ssaki i ptaki. Wielkość współczesnie żyjących kręgowców waha się od 7.9 mm u gatunku karpia - Paedocypris progenetica[3] do płetwala błękitnego [4], którego długość dochodzi do 33.9 m[5].

Spis treści

dobrze wykształcony szkielet wewnętrzny zbudowany z tkanki chrzęstnej lub kostnej, składający się ze szkieletu osiowego, szkieletu pasów i kończyn
chrzęstny szkielet wzmocniony kolagenem, a kostny fosforanem wapnia
szkliwo pokrywające szkielet skórny (pancerz, łuski) lub zęby
parzyste kończyny (nie występują tylko u bezżuchwowców i skrajnie wyspecjalizowanych wężowatych czworonogów)
układ pokarmowy złożony z przewodu pokarmowego (jama gębowa, gardziel, przełyk, żołądek, jelito środkowe (cienkie), jelito tylne (grube), jelito proste (odbytnica)) z otworem gębowym i odbytem oraz dodatkowych gruczołów (wątroba, trzustka)
skóra składająca się z wielowarstwowego naskórka i ze skóry właściwej
układ nerwowy złożony z ośrodkowego układu nerwowego (mózgowia i rdzenia kręgowego) oraz nerwów, tworzących obwodowy układ nerwowy
mózgowie złożone z kresomózgowia, międzymózgowia, śródmózgowia, tyłomózgowia i rdzeniomózgowia
bardzo dobrze rozwinięte narządy zmysłów: wzrok, słuch, węch, zmysł równowagi, dotyku i termorecepcji
pęcherzykowate oczy, będące w rozwoju zarodkowym uwypukleniami mózgu; osłonięte powiekami (górną, dolną i migotką)
zamknięty układ krwionośny
czerwona krew zawierająca hemoglobinę
serce położone po brzusznej stronie ciała, mające zastawki
parzyste nerki
dobrze rozwinięty układ krwionośny

Dzięki takiej budowie, kręgowce w czasie swojego ewolucyjnego rozwoju zdołały opanować prawie wszystkie środowiska Ziemi.

Najstarsze skamieniałości kręgowców znane są z osadów ordowiku.

Najnowsza klasyfikacja biologiczna dzieli kręgowce na:[]

Przedstawicielami żuchwowców są:

Przedstawicielami bezżuchwowców są:

Przedstawicielami konodontów są:

konodonty (Conodonta), żyjące od kambru do triasu, które jednak przez niektórych są wyłączane poza grupę kręgowców;
śluzice (Myxinida), współczesną grupę, której zapis kopalny sięga karbonu;
Heterostraci, żyjące od ordowiku do dewonu;
Anaspida, sylur – dewon;
minogi (Petromyzontida), żyjące od karbonu do dziś;
kostnopancerne (Osteostraci), sylur – dewon;
szczękowce (Gnathostomata), do których i my należymy, znane od syluru.

Szczękowce dzieli się na

↑ Vertebrata w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
↑ Jonathan E.M. Baillie, et al. (2004). "A Global Species Assessment". World Conservation Union.
↑ Maurice Kottelat, Ralf Britz, Tan Heok Hui, Kai-Erik Witte. Paedocypris, a new genus of Southeast Asian cyprinid fish with a remarkable sexual dimorphism, comprises the world's smallest vertebrate.. „Proceedings of the Royal Society B”, ss. 895–899 (2006). doi:10.1098/rspb.2005.3419.
↑ Animal Records.
↑ What is the biggest animal ever to exist on Earth?.