Podrząd teropody Nadrodzina Coelophysoidea Rodzina celofyzy
Rodzaj megapnozaur
Nazwa systematyczna Megapnosaurus Ivie, Ślipiński & Węgrzynowicz, 2001 Systematyka w Wikispecies
Megapnozaur (Megapnosaurus, łac. wielki martwy jaszczur) – rodzaj teropoda z rodziny celofyzów (Coelophysidae).
Żył w okresie wczesnej jury (ok. 200-194 mln lat temu). Długość ciała do 3 m, masa ok. 32 kg. Opisano dwa gatunki należące do tego rodzaju: M. rhodesiensis, żyjący na terenach Afryki (jego szczątki znaleziono w Zimbabwe) i M. kayentakatae, żyjący w Ameryce Północnej (Arizona). Analiza Ronalda Tykoskiego (2005) wskazuje jednak, że te dwa gatunki mogą nie należeć do tego samego rodzaju; wynika z niej, że M. rhodesiensis jest bliżej spokrewniony z celofyzem (Coelophysis bauri) niż z M. kayentakatae, zaś najbliższym krewnym tego ostatniego nie jest ani M. rhodesiensis, ani C. bauri, lecz segizaur (Segisaurus halli). Irmis (2004) zaliczył też do rodzaju Megapnosaurus zwierzę, którego skamieniałości odkryto w prowincji Junnan w Chinach.
Dinozaur ten został po raz pierwszy opisany w 1969 r; nadano mu wówczas nazwę rodzajową "syntars" (Syntarsus). Okazało się jednak, że tę nazwę otrzymał wcześniej jeden z rodzajów chrząszczy; dlatego w 2001 r. entomolodzy Michael Ivie, Stanisław Adam Ślipiński i Piotr Węgrzynowicz zaproponowali dla teropoda nową nazwę rodzajową Megapnosaurus. Wzbudziło to jednak kontrowersje wśród paleontologów; część z nich zaakceptowała nową nazwę i zaczęła używać jej w swych publikacjach (np. Irmis, 2004), inni uznali jednak, że nadanie nowej nazwy mogło odbyć się z naruszeniem zasad etycznych Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Zoologicznej (ICZN) i, ignorując nową nazwę, nadal używają starszej - Syntarsus (np. Tykoski, 2005).
Bibliografia
- Irmis, Randall B. (2004) "First report of Megapnosaurus (Theropoda: Coelophysoidea) from China." PaleoBios 24(3):11-18.
- Ivie, Michael A.; Ślipiński, Stanisław Adam & Węgrzynowicz, Piotr (2001) "Generic homonyms in the Colydiinae (Coleoptera: Zopheridae)." Insecta Mundi 15:63-64.
- Tykoski, Ronald Stephen (2005) "Anatomy, Ontogeny, and Phylogeny of Coelophysoid Theropods" PhD Dissertation. University of Texas at Austin. 553 pp. URI: http://hdl.handle.net/2152/709
