Masospondyl Systematyka Domena eukarioty Królestwo zwierzęta Typ strunowce Podtyp kręgowce Gromada zauropsydy Podgromada diapsydy Infragromada archozauromorfy (bez rangi) archozaury (bez rangi) Ornithodira Nadrząd dinozaury Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd zauropodomorfy Infrarząd prozauropody Nazwa systematyczna Prosauropoda von Huene, 1920 Systematyka w Wikispecies Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Prozauropody (Prosauropoda) – grupa wczesnych roślinożernych dinozaurów żyjących podczas triasu i na początku jury.
Pozostaje przedmiotem sporów, czy należy uznać prozauropody wyłącznie za parafiletyczną grupę bazalnych zauropodomorfów, wyróżnianą jedynie nieformalnie, czy też można wyróżnić monofiletyczne prozauropody; w tym drugim wypadku nie jest zaś pewne, jakie dokładnie dinozaury można do tej grupy zaliczyć. Galton i Upchurch (2004) zdefiniowali prozauropody jako klad obejmujący plateozaura i wszystkie taksony bliżej spokrewnione z nim niż z zauropodami; zaliczyli do nich wszystkie rodzaje bazalnych zauropodomorfów nie należące do zauropodów. Inni naukowcy (m.in. Sereno, 2005[1]) uważają jednak, że prozauropody obejmujące wszystkie te rodzaje z pewnością byłyby grupą parafiletyczną, gdyż należeliby do nich przodkowie zauropodów, lecz nie same zauropody. Stąd w ostatnich latach niektórzy naukowcy podjęli próby przedefiniowania prozauropodów, tak by wykluczyć z nich zarówno przodków zauropodów, jak i najbardziej prymitywne zauropodomorfy. Np. Yates i Kitching (2003) wykluczyli z prozauropodów bazalne rodzaje Thecodontosaurus i Saturnalia, a także - uznane przez nich za bazalne zauropody - anchizaura i melanorozaura. Yates (2007) poszedł jeszcze dalej, stwierdzając, że prozauropody takie jak riochazaur czy masospondyl są w rzeczywistości bliżej spokrewnione z zauropodami niż z plateozaurem.
Pierwsze prozauropody (tu nazwa ta jest użyta jako nieformalny termin określający wszystkie prymitywne zauropodomorfy nie należące do zauropodów) pojawiły się na superkontynencie Gondwana jako małe (1,5 do 3 metrów długości) pierwotne formy na początku górnego triasu; znane są z Brazylii (Saturnalia) i Argentyny (Panphagia). W 1999 r. opisano odkryte na Madagaskarze fragmentaryczne skamieniałości dwóch gatunków archozauromorfów pierwotnie zidentyfikowanych jako przedstawiciele prozauropodów, nieco starszych od eoraptora, co czyniłoby je najstarszymi znanymi dinozaurami[2]; jednak nowsze badania sugerują, że co najmniej jeden z nich może w ogóle nie być dinozaurem, lecz bardziej prymitywnym przedstawicielem archozaurów[3], czy szerzej archozauromorfów[4] (skamieniałości te mogą reprezentować nowy gatunek z rodzaju Azendohsaurus[4], dawniej też uważanego za prozauropoda lub za dinozaura ptasiomiednicznego, lecz obecnie nie uważanego za dinozaura[5]). Prozauropody szybko osiągnęły duże rozmiary (6 do 12 metrów długości) i pod koniec okresu triasowego były największymi roślinożercami w swoim środowisku naturalnym. Miały długą szyję i małą głowę, kończyny przednie krótsze od tylne i wielki pazur na kciuku dla obrony. Najstarsze zauropodomorfy (Saturnalia, Thecodontosaurus) mogły być dwunożne, a wiele prozauropodów było prawdopodobnie zdolnych do poruszania się zarówno na dwóch, jak i na czterech nogach; dopiero wielkie formy, takie jak Riojasaurus, stały się w pełni czworonożne (Galton i Upchurch, 2004).
Spis treści
Filogeneza
Dokładna pozycja systematyczna różnych rodzajów bazalnych zauropodomorfów, ich wzajemne relacje i stopień pokrewieństwa z zauropodami pozostaje przedmiotem sporów, a różne analizy kladystyczne dają tu różne rezultaty.
Yates i Kitching, 2003
Kladogram bazalnych zauropodomorfów według: Adam M. Yates i James W. Kitching (2003). "The earliest known sauropod dinosaur and the first steps towards sauropod locomotion" Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences 270: 1753–1758. DOI:10.1098/rspb.2003.2417
Sauropodomorphaunnamed
unnamed
unnamed Prosauropoda
Plateosauria
Massospondylidae
unnamed
Sauropoda
unnamed
unnamed
unnamed
unnamed
unnamed
Galton i Upchurch, 2004
Kladogram bazalnych zauropodomorfów - jedno z dwóch najbardziej oszczędnych drzew (most parsimonious trees) według: Peter M. Galton i Paul Upchurch: "Prosauropoda". W: David B. Weishampel, Peter Dodson i Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, ss. 232-258.
SauropodomorphaSauropoda
Prosauropoda
Thecodontosaurus
unnamed
Saturnalia
unnamed Anchisauria Anchisauridae
Anchisaurus
Melanorosauridae
Riojasaurus
unnamed
Melanorosaurus
unnamed
Plateosauria
unnamed
unnamed
Massospondylus
unnamed Plateosauridae
unnamed
Coloradisaurus
unnamed unnamed
Lufengosaurus
"Gyposaurus" sinensis
unnamed
unnamed
Plateosaurus
Drugie z najbardziej oszczędnych drzew jest identyczne z powyższym, z tą tylko różnicą, że rodzaje Yunnanosaurus i Massospondylus zamieniają się na nim pozycjami.
Yates, 2007
Kladogram bazalnych zauropodomorfów według: Adam M. Yates (2007). "Solving a dinosaurian puzzle: the identity of Aliwalia rex Galton" Historical Biology 19(1): 93–123. DOI:10.1080/08912960600866953
SauropodomorphaSaturnalia
unnamed
Thecodontosaurus antiquus
Thecodontosaurus caducus[6]
unnamed
Efraasia
unnamed
unnamed
Plateosauria Plateosauridae
unnamed
Plateosaurus gracilis[7]
unnamed
Plateosaurus engelhardti
Plateosaurus ingens
Massopoda Riojasauridae
Riojasaurus
unnamed Massospondylidae
Massospondylus
unnamed
Coloradisaurus
Lufengosaurus
unnamed
Anchisauria
Anchisaurus
unnamed
unnamed
Melanorosaurus
Sauropoda
Przypisy
- ↑ Sereno, P. C. 2005. Prosauropoda. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 18 lipca 2009]
- ↑ J. J. Flynn, J.M. Parrish, B. Rakotosamimanana, W.F. Simpson, R.L. Whatley i A.R. Wyss (1999). "A Triassic fauna from Madagascar, including early dinosaurs." Science. 286: 763-765.
- ↑ A. Goswami, J.J. Flynn, L. Ranivoharimanana i A.R. Wyss (2005) "Dental microwear in Triassic amniotes: implications for paleoecology and masticatory mechanics." Journal of Vertebrate Paleontology 25: 320-329.
- ↑ 4,0 4,1 John Flynn, Sterling Nesbitt, Michael Parrish, Lovasoa Ranivoharimanana i André Wyss (2008) "A new species of basal archosauromorph from the late Triassic of Madagascar" Journal of Vertebrate Paleontology 28 (Suppl. to 3): 78A.
- ↑ Randall B. Irmis, William G. Parker, Sterling J. Nesbitt i Jun Liu (2007) "Early ornithischian dinosaurs: the Triassic record" Historical Biology 19(1): 3–22. DOI: 10.1080/08912960600719988
- ↑ Obecnie zaliczany do odrębnego rodzaju Pantydraco
- ↑ W innych klasyfikacjach zaliczany do odrębnego rodzaju Sellosaurus
Linki zewnętrzne
- Prosauropoda. Palaeos.
- Sauropodomorph phylogeny. (2003) Mickey Mortimer. Dinosaur Mailing List Archives.
- The Dinosauria 2nd Ed. - Saurischia taxonomy and phylogeny. (2004) Mickey Mortimer. Dinosaur Mailing List Archives.
Anchizaury • Masospondyle • Melanorozaury/Riojazaury • Plateozaury
